Όταν τελειώνει η θεραπεία, πολλοί φροντιστές ασθενών έρχονται αντιμέτωποι με το δικό τους τραύμα.
Ο ρόλος του ασθενή και του φροντιστή
Ο Paul Wayne Pennington είναι συγγραφέας, επίκουρος καθηγητής Νομικής και υποστηρικτής των φροντιστών ασθενών. Στο βιβλίο του Gut Punch: A Caregiver’s Life After Normal περιγράφει τι συμβαίνει όταν τελειώνει η περίθαλψη ενός ασθενούς από συγγενικό πρόσωπο.
Το ψυχικό φορτίο των φροντιστών είναι απολύτως πραγματικό. Ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2025 στο περιοδικό Archives of Geriatrics and Gerontology Plus κατέληξε ότι σημαντικό ποσοστό φροντιστών ενηλίκων με καρκίνο εμφανίζει συμπτώματα τραυματικού στρες, ενώ σε πολλές μελέτες τα ποσοστά ξεπερνούσαν το 15%. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι φροντιστές παραμένουν συχνά εκτός του πλαισίου ψυχολογικής υποστήριξης, παρότι επηρεάζονται ουσιαστικά από την παρατεταμένη πίεση της νόσου
Όταν ο χειρουργός ογκολόγος της συζύγου του ανακοίνωσε ότι οι εξετάσεις ήταν καθαρές και οι όγκοι είχαν εξαφανιστεί, όλοι στο δωμάτιο αναστέναξαν με ανακούφιση, εκτός από τον ίδιο.
Η οικογένεια ξέσπασε σε δάκρυα. Οι φίλοι έστελναν καρδιές και μηνύματα χαράς. Ήρθε η στιγμή για να χτυπήσουν το καμπανάκι της νίκης. Μπαλόνια. Σαμπάνια. Ύστερα από μήνες έντονης χημειοθεραπείας, αλλεργικών αντιδράσεων και παρενεργειών που την άφηναν να τρέμει κάτω από σωρούς από κουβέρτες, έφτασε η λέξη που όλοι προσεύχονται να ακούσουν: ύφεση.
Ο Paul Pennington γράφει: «Χαμογέλασα για τις φωτογραφίες. Αλλά πίσω από την ανακούφιση, κάτι μέσα μου άρχιζε να καταρρέει».
Ο «φρουρός»
Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ανέλαβε αυτό που αργότερα ονόμασε «ο φρουρός», εκείνος που στέκεται σκοπός και παρακολουθεί τον ορίζοντα, έτοιμος να μπει στη μάχη ανά πάσα στιγμή.
Κατέγραφε τα φάρμακα, παρακολουθούσε τον πυρετό, έκλεινε ραντεβού και απομνημόνευε τις εργαστηριακές τιμές. Όταν εκείνη ξυπνούσε μέσα στη νύχτα τρέμοντας από τις παρενέργειες της χημειοθεραπείας, βρισκόταν ήδη όρθιος και σε πλήρη ετοιμότητα.
Δεν υπήρχε χώρος για να λυγίσει. Η σύζυγός του χρειαζόταν σταθερότητα. Τα παιδιά χρειάζονταν διαβεβαίωση. Οι φίλοι έπρεπε να πιστεύουν ότι όλα πήγαιναν καλά.
Όπως σημειώνει ο Paul Pennington, «Σε μια κρίση, αυτός ο ρόλος λειτουργεί. Φαίνεται απαραίτητος. Αυτό που δεν είχα καταλάβει ήταν ότι η αντοχή έχει ημερομηνία λήξης».
Όταν το σώμα παραμένει σε συναγερμό
Για μήνες, το νευρικό του σύστημα βρισκόταν σε κατάσταση ύψιστης επιφυλακής.
Κάθε τηλεφώνημα μπορούσε να φέρει άσχημα νέα. Κάθε άνοδος του πυρετού έμοιαζε επικίνδυνη. Κάθε αλλαγή στα λευκά αιμοσφαίρια μπορούσε να καθυστερήσει τη θεραπεία.
Το σώμα λειτουργούσε με αδρεναλίνη. Η προσοχή είχε περιοριστεί αποκλειστικά στην επιβίωση.
Και έπειτα, μια μέρα, η απειλή απομακρύνθηκε. Όμως το σώμα δεν ενημερώθηκε ποτέ.
Η κατάρρευση μετά το τέλος της θεραπείας
Όταν σταμάτησαν οι θεραπείες και τα ραντεβού άρχισαν να σβήνουν από το ημερολόγιο, περίμενε να νιώσει πιο ανάλαφρος.
Αντί γι’ αυτό, ένιωθε αποσυνδεδεμένος.
Δυσκολευόταν να συγκεντρωθεί. Ακόμη και μικρές αποφάσεις τον καταπίεζαν. Ήταν πιο ευερέθιστος από ποτέ. Τα βράδια, όταν όλα ησύχαζαν, το σώμα του παρέμενε σε στάση άμυνας.
«Η σύζυγός μου θεραπευόταν. Εγώ διαλυόμουν», γράφει χαρακτηριστικά ο Paul Pennington.
Φωτογραφία: Paul Wayne Pennington
Το τραύμα των φροντιστών
Κανείς δεν τον είχε προειδοποιήσει ότι και οι φροντιστές μπορούν να κουβαλούν το δικό τους τραύμα.
Δεν λαμβάνουν τη διάγνωση, αλλά έναν ρόλο:
Συχνά γίνεται λόγος για όσα υπομένουν οι ασθενείς και δικαίως. Το θάρρος τους αξίζει σεβασμό και προσοχή.
Όμως χρειάζεται μεγαλύτερη ενημέρωση και για εκείνους που στέκονται στο πλευρό τους.
Ποιες μορφές καρκίνου αυξάνονται ανησυχητικά σε άτομα κάτω των 50 ετών
Όταν ο εγκέφαλος προστατεύεται
Κατά τη διάρκεια παρατεταμένου στρες, ο εγκέφαλος προσαρμόζεται.
Αυτός ο μηχανισμός προστατεύει σε περιόδους κρίσης και επιτρέπει στον άνθρωπο να συνεχίσει να λειτουργεί και να στηρίζει τους γύρω του.
Η αποσύνδεση μετά την κρίση
Όταν όμως η κρίση τελειώνει, ο ίδιος μηχανισμός μπορεί να αφήσει το άτομο αποκομμένο από τη ζωή του.
Ο Paul Pennington δεν μπορούσε να περιγράψει αυτό που ένιωθε. Απλώς αισθανόταν απόμακρος από τη δουλειά του, από τα συναισθήματά του και ακόμη και από στιγμές που κανονικά θα έπρεπε να είναι χαρούμενες.
Ένιωθε απομονωμένος και ένοχος επειδή δεν βίωνε μόνο ανακούφιση.
Αργότερα έμαθε ότι αυτή η κατάσταση ονομάζεται αποσύνδεση (dissociation), ένας τρόπος με τον οποίο ο νους προστατεύει τον εαυτό του σε περιόδους παρατεταμένου στρες.
«Η ύφεση είναι ιατρικός όρος, όχι ψυχολογικός»
Ο Paul Pennington γράφει: «Η ύφεση είναι ένας ιατρικός όρος. Δεν είναι ψυχολογικός».
Στην κοινωνία, το τέλος της θεραπείας αντιμετωπίζεται ως η γραμμή τερματισμού.
Για πολλές οικογένειες πράγματι είναι.
Για τους φροντιστές, όμως, μπορεί να είναι η στιγμή που φτάνει ο λογαριασμός όλων των συναισθημάτων που είχαν παραμεριστεί.
Αuτά τα 5 φυτά ρίχνουν την υγρασία στο σπίτι αισθητά – Φυσική λύση που αξίζει να δοκιμάσεις
Η σιωπηλή δύναμη των ανδρών
Οι φροντιστές συχνά επαινούνται για τη στωικότητά τους.
Ιδιαίτερα οι άνδρες έχουν μάθει να συνδέουν τη δύναμη με τη σιωπή και να πιστεύουν ότι η παραδοχή φόβου ή εξάντλησης μειώνει τον ρόλο τους.
«Δεν ισχύει αυτό», τονίζει ο Paul Pennington.
Η ασθένεια αλλάζει τους πάντες
Το να αγαπά κανείς έναν άνθρωπο που παλεύει με μια απειλητική για τη ζωή ασθένεια τον αλλάζει.
Το να παραμένει σταθερός ενώ το έδαφος χάνεται κάτω από τα πόδια του τον αλλάζει.
Το να κρύβει τους φόβους και τα συναισθήματά του για να βοηθήσει τον άλλον να επιβιώσει τον αλλάζει.
Όταν η σύζυγός του χτύπησε το καμπανάκι της ολοκλήρωσης της θεραπείας, στάθηκε δίπλα της περήφανος και ευγνώμων.
Ταυτόχρονα, όμως, βίωνε μια εσωτερική αναστάτωση που για καιρό εξέλαβε ως αδυναμία.
Δεν ήταν αδυναμία
Σήμερα το βλέπει διαφορετικά.
Δεν ήταν αδυναμία.
Ήταν ο μετασεισμός μηνών κατά τους οποίους προετοιμαζόταν για την πιθανότητα απώλειας.
Ήταν το τίμημα σχεδόν ενός χρόνου σε κατάσταση «μάχης ή φυγής».
Η πραγματική ιστορία της ύφεσης
Η σύζυγός του επέζησε από τον καρκίνο. Αυτό είναι το σημαντικότερο κεφάλαιο της ιστορίας τους.
Αλλά δεν είναι ολόκληρη η ιστορία.
Μια καταστροφική διάγνωση αναδιαμορφώνει τη ζωή όλων όσοι βρίσκονται στον δρόμο της.
Οι ασθενείς παλεύουν για τη ζωή τους.
Οι φροντιστές αλλάζουν σιωπηλά τη δική τους.
Και όταν έρχεται η ύφεση, και οι δύο αξίζουν χρόνο και χώρο για να επουλωθούν.
Ο Paul Pennington συνοψίζει: «Η ύφεση έσωσε τη ζωή της. Το να μάθω να χαμηλώνω την άμυνά μου έσωσε τη δική μου».
Σημείωση: Το άρθρο βασίστηκε σε απόσπασμα από το βιβλίο του.
ΠΗΓΗ: www.giatros-in.gr
Πηγή: www.truelife.gr