Αντιμέτωπη με έναν ιδιαίτερα δύσκολο χειμώνα είναι η Ευρώπη καθώς το πετρέλαιο θέρμανσης καταγράφει άλμα τους τελευταίους δώδεκα μήνες, επιβαρύνοντας τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς ενώ ειδικά στην Ελλάδα νοικοκυριά και επιχειρήσεις αγωνιούν για τα όσα θα ανακοινώσει η κυβέρνηση μεθαύριο, 14 Οκτωβρίου, προκειμένου να μειωθεί το κόστος.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Κομισιόν για τα καύσιμα η μέση σταθμισμένη τιμή του πετρελαίου θέρμανσης στην ΕΕ διαμορφώνεται στα 1,74 ευρώ ανά λίτρο, από περίπου 0,96 ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα, καταγράφοντας αύξηση πάνω από 82% καταδεκνύοντας το άλμα του κόστους που επωμίζονται οι καταναλωτές.
Ειδικά στην Ελλάδα, όπου η χειμερινή περίοδος διάθεσης αρχίζει 15 Οκτωβρίου, η τιμή θα άνοιγε στην περιοχή των 2 ευρώ χωρίς επιδότηση. Ωστόσο, η κυβέρνηση έχει δεσμευθεί για επιδότηση τέτοια ώστε η τιμή να εκκινήσει κάτω από τα 1,70 ευρώ το λίτρο.
Οι αυξήσεις και οι αποκλίσεις από τον μέσο όρο
Οι ανατιμήσεις παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση καταγράφει το Βέλγιο, όπου το πετρέλαιο θέρμανσης έχει ακριβύνει κατά 100,4%, υπερδιπλασιάζοντας την τιμή του σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Ακολουθούν η Κροατία με 89,8%, η Γερμανία με 85,9% και η Λιθουανία με 85,8%.
Αυτές είναι οι τέσσερις χώρες με διαθέσιμα συγκρίσιμα στοιχεία στις οποίες η δωδεκάμηνη αύξηση ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 82,3%. Την πρώτη εξάδα των μεγαλύτερων ανατιμήσεων συμπληρώνουν η Ρουμανία με 80,6% και η Τσεχία με 79,7%, οι οποίες βρίσκονται λίγο χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Χαμηλότερους ρυθμούς αύξησης εμφανίζουν επίσης το Λουξεμβούργο με 78,3%, η Πολωνία με 73,6%, η Εσθονία με 71% και η Γαλλία με 70,4%. Παρότι οι ανατιμήσεις στις συγκεκριμένες χώρες υπολείπονται του ευρωπαϊκού μέσου όρου, παραμένουν ιδιαίτερα υψηλές, αποτυπώνοντας την έκταση της επιβάρυνσης για τα νοικοκυριά.
Οι χώρες με το ακριβότερο πετρέλαιο θέρμανσης
Διαφορετική είναι η εικόνα όταν η σύγκριση γίνεται με βάση την απόλυτη τιμή του πετρελαίου θέρμανσης ανά λίτρο και όχι το ποσοστό της ετήσιας αύξησης.
Στην κορυφή βρίσκεται η Δανία, όπου η τιμή διαμορφώνεται στα 2,450 ευρώ το λίτρο, ενώ ακολουθεί η Πορτογαλία με 2,204 ευρώ. Πάνω από το όριο των 2 ευρώ βρίσκονται επίσης η Ιταλία, με 2,063 ευρώ το λίτρο, και η Φινλανδία, με 2,048 ευρώ, ενώ την εξάδα των ακριβότερων χωρών συμπληρώνουν η Ουγγαρία, όπου η τιμή φτάνει τα 1,928 ευρώ το λίτρο, και η Σουηδία, με 1,918 ευρώ.
Ενδεικτικό των διαφορών μεταξύ των ευρωπαϊκών αγορών είναι ότι η Δανία, παρά το γεγονός ότι εμφανίζει την υψηλότερη απόλυτη τιμή, καταγράφει ετήσια αύξηση 41,2%, σημαντικά χαμηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ. Αντίστοιχα, στην Πορτογαλία η ετήσια αύξηση φτάνει το 46,1% και στην Ιταλία το 49,4%.
Η σύγκριση αναδεικνύει ότι οι μεγαλύτερες ποσοστιαίες ανατιμήσεις δεν καταγράφονται απαραίτητα στις χώρες όπου το πετρέλαιο θέρμανσης είναι ακριβότερο, καθώς το τελικό κόστος επηρεάζεται και από τις διαφορετικές συνθήκες της κάθε εθνικής αγοράς.
Αντίστροφη μέτρηση για το άνοιγμα της ελληνικής αγοράς
Για την Ελλάδα, όπως και για τη Βουλγαρία, την Ολλανδία και τη Σλοβακία, δεν περιλαμβάνονται τιμές στον συγκεκριμένο πίνακα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εβδομάδα της 5ης Οκτωβρίου.
Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, χωρίς πρόσθετη κρατική επιδότηση η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης στην Ελλάδα θα μπορούσε να διαμορφωθεί κοντά στα 2,00–2,05 ευρώ το λίτρο, επίπεδο υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στόχος που έχει θέσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι η τιμή εκκίνησης στις 15 Οκτωβρίου να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο.
Οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί κινούνται σε δύο βασικές κατευθύνσεις: την επιδότηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης στην αντλία και την αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για τα νοικοκυριά που το δικαιούνται, με τις τελικές αποφάσεις να ανακοινώνονται την Τετάρτη (14.10.2026), μία ημέρα πριν από την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.
Τα σενάρια για την επιδότηση
Στο τραπέζι βρίσκονται διάφορα σενάρια, ανάλογα με το δημοσιονομικό αποτύπωμα που αφήνει τα κάθε ένα από αυτά.
Το πιο ήπιο προβλέπει τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης στα 1,71 ευρώ το λίτρο. Σ’ αυτή την περίπτωση βασική προϋπόθεση είναι να ανέλθει η επιδότηση στην αντλία στα 25 λεπτά, εκ των οποίων τα 15 λεπτά θα μπορούσε να είναι η συνεισφορά του προϋπολογισμού και τα άλλα 10 των διυλιστηρίων.
Ακόμα ένα σενάριο προβλέπει την επιδότηση στην αντλία να φτάνει ακόμα και τα 35 λεπτά το λίτρο. Σε αυτή την περίπτωση και με το δεδομένο ότι η συνδρομή των διυλιστηρίων θα παραμείνει στα επιπλεόν 10 λεπτά, τα υπόλοιπα 25 λετά θα βαρύνουν τον προϋπολογισμό. Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, το πετρέλαιο θέρμανσης θα έχει τιμή εκκίνησης στα 1,61 ευρώ.
Ωστόσο, υπάρχει και το ακόμα πιο αισιόδοξο σενάριο, που όμως έχει λιγότερες πιθανότητες να προχωρήσει. Σύμφωνα με αυτό, η τιμή εκκίνησης προβλέπεται ότι θα φτάσει στα 1,41 ευρώ, αλλά σε αυτή την περίπτωση η πρόσθετη επιδότηση θα πρέπει να φτάσει τα 45 λεπτά μόνο από την πλευρά του προϋπολογισμού.
Στις ανακοινώσεις της Τετάρτης, εκτός από τις παρεμβάσεις για την επιδότηση στην αντλία και την τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης, θα ανακοινωθεί και η οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Το βασικό σενάριο προβλέπει αύξηση 20%, ενώ υπάρχουν πληροφορίες ακόμα και για έως 30%.
Με βάση το σενάριο του 20%, το ελάχιστο ποσό επιδότησης θα ανέβει στα 120 ευρώ (από 100 ευρώ πέρσι) και το μέγιστο ποσό θα φτάσει στα 960 ευρώ, από 800 ευρώ πέρσι. Μένει να φανεί αν αυτή η αύξηση στο επίδομα θέρμανσης θα είναι 20% οριζόντια ανά είδος καυσίμου θέρμανσης ή η μέση αύξηση θα είναι 20%.
Στο πλαίσιο της αξιολόγησης που έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση ότι θα γίνεται κάθε δεκαπέντε μέρες όσον αφορά την επιδότηση στο ντίζελ, στο τραπέζι βρίσκεται και η παράταση της επιδότησης μέχρι το τέλος του Οκτωβρίου. Το πετρέλαιο κίνησης ήδη επιδοτείται κατά 15 λεπτά το λίτρο, επιδότηση που αναμένεται να παραταθεί και για το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου.
Να σημειωθεί ότι η κρατική επιδότηση των 5 λεπτών το λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης έχει περάσει στην αντλία, με τη μέση τιμή του ντίζελ να διαμορφώνεται περίπου στα 2,10 ευρώ το λίτρο. Αντίθετα, η αμόλυβδη παραμένει στην περιοχή των 2,20 ευρώ το λίτρο.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η επαναφορά του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των εταιρειών εμπορίας καυσίμων και των πρατηριούχων, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ληφθεί οριστική απόφαση.
Οι κυβερνητικές ανακοινώσεις της 14ης Οκτωβρίου αναμένεται να αποσαφηνίσουν το ύψος της επιδότησης και τις αλλαγές στο επίδομα θέρμανσης, σε μια περίοδο κατά την οποία το αυξημένο ενεργειακό κόστος εντείνει τις πιέσεις στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Πηγή: www.newsit.gr