Η Ελβετία γυρίζει σελίδα σε μία από τις πιο παράδοξες ιστορίες της ευρωπαϊκής αυτοκίνησης.
Εβδομήντα ένα χρόνια ύστερα από το τραγικό δυστύχημα στις 24 Ώρες του Le Mans που συγκλόνισε τον πλανήτη, η χώρα αποφάσισε να επιτρέψει ξανά τους αγώνες ταχύτητας σε κλειστές πίστες, βάζοντας τέλος σε μια απαγόρευση που έμοιαζε σχεδόν «αιώνια». Από την 1η Ιουλίου 2026, οι αγώνες αυτοκινήτου θα μπορούν πλέον να διεξάγονται επίσημα επί ελβετικού εδάφους, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Πρόκειται για μια ιστορική ανατροπή που κλείνει ένα από τα πιο μακροχρόνια κεφάλαια περιορισμών στο motorsport παγκοσμίως.
Η τελευταία χώρα της Ευρώπης που διατηρούσε τόσο αυστηρή απαγόρευση απέναντι στους αγώνες, η Ελβετία, εγκαταλείπει πλέον ένα μοντέλο που είχε γεννηθεί μέσα στον φόβο της δεκαετίας του ’50
Και όμως, όλα ξεκίνησαν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ελβετία. Το 1955, στις 24 Ώρες του Le Mans, ένα από τα πιο φρικτά δυστυχήματα στην ιστορία του μηχανοκίνητου αθλητισμού άλλαξε για πάντα το κλίμα γύρω από τους αγώνες. Η Mercedes-Benz SL του Pierre Levegh (κατά κόσμον, Pierre Bouillin) απογειώθηκε ύστερα από σύγκρουση και κατέληξε στις εξέδρες, σκοτώνοντας 83 θεατές και τραυματίζοντας πολλούς ακόμη.
Το σοκ ήταν τεράστιο. Αρκετές χώρες επανεξέτασαν τη στάση τους απέναντι στους αγώνες, όμως μόνο μία κράτησε την απαγόρευση επί δεκαετίες: η Ελβετία. Για περισσότερα από 60 χρόνια, οποιαδήποτε μορφή αγώνα πίστας με μηχανοκίνητα οχήματα παρέμενε ουσιαστικά εκτός νόμου. Η χώρα εξελίχθηκε σε μια μοναδική ευρωπαϊκή εξαίρεση, τη στιγμή που η Formula 1, το MotoGP και οι διεθνείς διοργανώσεις γίνονταν ολοένα μεγαλύτερες και πιο ασφαλείς.
Η συζήτηση για την άρση της απαγόρευσης δεν ξεκίνησε τώρα. Ήδη από το 2010, ο βουλευτής Walter Wobmann είχε καταθέσει πρόταση για επανεξέταση του πλαισίου. Το βασικό επιχείρημα ήταν σχεδόν ειρωνικό: οι εύποροι Ελβετοί οδηγοί και ομάδες αναγκάζονταν να διανύουν τεράστιες αποστάσεις σε άλλες χώρες για να συμμετάσχουν σε track day ή αγώνες, αυξάνοντας τελικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα αντί να το μειώνουν. Παράλληλα, η Ελβετία έχανε έσοδα, επενδύσεις και πιθανές θέσεις εργασίας γύρω από έναν τομέα που σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αποτελεί κανονική βιομηχανία.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ Τα τραγικά ατυχήματα που άλλαξαν τους κανόνες ασφαλείας στους αγώνες
Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο είχε ήδη ανοίξει τον δρόμο από το 2022. Πλέον όμως η απόφαση θεωρείται οριστική και μη αναστρέψιμη. Η μεγάλη απορία: Πού θα γίνονται αγώνες; Κι εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα. Η Ελβετία μπορεί να επιτρέπει ξανά τους αγώνες πίστας, όμως στην πράξη δεν διαθέτει σύγχρονες εγκαταστάσεις ικανές να φιλοξενήσουν μεγάλες διοργανώσεις. Το ιστορικό Bremgarten, που κάποτε φιλοξενούσε Grand Prix Formula 1, έχει περάσει πλέον στην Ιστορία.
Σήμερα, η μοναδική μόνιμη πίστα της χώρας είναι ουσιαστικά το μικρό Lignières, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως για εκπαιδευτικές και δοκιμαστικές δραστηριότητες του TCS. Κάτι που σημαίνει ότι η επιστροφή της Formula 1 ή του MotoGP μοιάζει, τουλάχιστον προς το παρόν, εξαιρετικά δύσκολη. Και όχι άδικα. Η κατασκευή νέας πίστας στην Ελβετία θα συναντούσε τεράστια εμπόδια: περιβαλλοντικές αντιδράσεις, ζητήματα θορύβου, υψηλό κόστος γης και έντονες κοινωνικές πιέσεις σε μια χώρα με περιορισμένο διαθέσιμο χώρο και αυστηρό πολεοδομικό πλαίσιο. Με άλλα λόγια, η νομοθεσία άλλαξε πιο εύκολα από όσο θα αλλάξει η πραγματικότητα.
Το πιο παράδοξο στοιχείο στην υπόθεση είναι ότι η Ελβετία δεν έπαψε ποτέ να αγαπά το motorsport. Αντίθετα, οι αναβάσεις βουνού γνώρισαν τεράστια άνθηση τα τελευταία χρόνια. Η χώρα εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές βάσεις για διοργανώσεις hillclimbing, εκμεταλλευόμενη ιδανικά το αλπικό τοπίο και τις απαιτητικές ορεινές διαδρομές.
Ο λόγος που οι αναβάσεις επιτρέπονταν ενώ οι αγώνες πίστας όχι, ήταν καθαρά νομικός. Οι αγώνες δρόμου και αναβάσεων υπάγονταν κυρίως στις αρχές των καντονιών, ενώ οι αγώνες πίστας καλύπτονταν από ομοσπονδιακή νομοθεσία. Το αποτέλεσμα ήταν μια ιδιότυπη «γκρίζα ζώνη», όπου η χώρα απαγόρευε θεωρητικά το motorsport, αλλά ταυτόχρονα φιλοξενούσε δημοφιλείς διοργανώσεις και διατηρούσε ενεργή αγωνιστική κουλτούρα.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό: η Ελβετία είχε ήδη δεχθεί αγώνες Formula E σε αστικό περιβάλλον. Τα ηλεκτρικά μονοθέσια κρίθηκαν σαφώς πιο αποδεκτά κοινωνικά από τους θορυβώδεις κινητήρες εσωτερικής καύσης, ανοίγοντας ουσιαστικά τον δρόμο για τη σημερινή αλλαγή στάσης.
Η απόφαση της Ελβετίας δύσκολα θα φέρει άμεσα ένα Grand Prix Formula 1 στις Άλπεις. Ούτε σημαίνει ότι θα εμφανιστούν ξαφνικά νέες πίστες διεθνών προδιαγραφών. Όμως το συμβολικό βάρος είναι τεράστιο.
Η τελευταία χώρα της Ευρώπης που διατηρούσε τόσο αυστηρή απαγόρευση απέναντι στους αγώνες εγκαταλείπει πλέον ένα μοντέλο που είχε γεννηθεί μέσα στον φόβο της δεκαετίας του ’50. Κι αυτό δείχνει πόσο έχει αλλάξει το ίδιο το motorsport: από ένα επικίνδυνο θέαμα χωρίς ουσιαστικά μέτρα ασφαλείας, σε μια βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας με αυστηρότατες προδιαγραφές προστασίας.
Για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία και τον κόσμο των αγώνων, η κίνηση της Ελβετίας δεν είναι απλώς μια νομική αλλαγή. Είναι μια καθυστερημένη αλλά ισχυρή παραδοχή ότι το motorsport παραμένει κομμάτι της σύγχρονης αυτοκίνησης. Ακόμη και σε χώρες που κάποτε του γύρισαν οριστικά την πλάτη.
Πηγή: www.drive.gr