Η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν -η πρώτη που υπογράφεται από έναν Αμερικανό και έναν Ιρανό πρόεδρο μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 στο Ιράν- χαρακτηρίζεται από τους υποστηρικτές της ως η «συμφωνία του αιώνα».
Ωστόσο, για τους αντιπάλους της Τεχεράνης σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, μοιάζει περισσότερο με την «κατάρα του αιώνα», αφού όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το Reuters βλέπουν τη συμφωνία με τις ΗΠΑ, ως μία κίνηση που θα μπορούσε να καταστήσει το Ιράν πιο ασφαλές, πιο νόμιμο και τελικά, πιο ισχυρό.
Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραψαν την προσωρινή συμφωνία την Τετάρτη (17/6/26), βάζοντας τέλος σε έναν πόλεμο τριών μηνών. Η συμφωνία των 14 σημείων παρατείνει την κατάπαυση του πυρός κατά 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, προκειμένου να καταστεί δυνατή η διεξαγωγή διαπραγματεύσεων για μια μόνιμη λύση και να αντιμετωπιστούν ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
«Για την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη, πρόκειται για μια μεγάλη συμφωνία -τη συμφωνία του αιώνα, χωρίς δυνατότητα επιστροφής», δήλωσε ο Λιβανέζος σχολιαστής Σάρκης Ναούμ. «Η πιθανότητα επιτυχίας υπερτερεί του κινδύνου αποτυχίας. Το Ιράν δεν μπορεί να αντέξει περαιτέρω οικονομική πίεση λόγω των κυρώσεων και ο Τραμπ δεν έχει κανένα κίνητρο να ξεκινήσει έναν νέο πόλεμο».
Η συμφωνία αποτελεί οπισθοδρόμηση για το Ισραήλ
Ο ισραηλινός αναλυτής Ντάνι Σιτρινόβιτς χαρακτήρισε τη συμφωνία ως στρατηγική «καταστροφή». Αυτό που είχε παρουσιαστεί ως κοινή εκστρατεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ με στόχο την αποδυνάμωση ή ακόμη και την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, έχει, κατά την άποψή του, μετατραπεί σε αναγνώριση του Ιράν από την πλευρά των ΗΠΑ.
«Πήγαμε να ανατρέψουμε το καθεστώς με την υποστήριξη των ΗΠΑ και καταλήξαμε με την Ουάσιγκτον να παρέχει ουσιαστικά νομιμότητα και να ενισχύει το ίδιο καθεστώς που θέλαμε να ανατρέψουμε», δήλωσε ο Σιτρινόβιτς, ανώτερος ερευνητής για το Ιράν στο Ισραηλινό Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας.
Τονίζει ότι η συμφωνία δεν ικανοποιεί καμία από τις βασικές απαιτήσεις του Ισραήλ. Η συμφωνία υπονομεύει τη ρητορική του Νετανιάχου σχετικά με το Ιράν και αποκαλύπτει τα όρια της επιρροής του έναντι ενός προέδρου των ΗΠΑ που θεωρείται στενά συνδεδεμένος με το Ισραήλ.
Ο Citrinowicz υποστηρίζει ότι το Ιράν έχει αποκτήσει περιθώριο ελιγμών και ότι η συμφωνία κινδυνεύει να εδραιώσει τη θέση του, ενώ θα εντείνει την απομόνωση του Ισραήλ. «Όλα είναι άσχημα», είπε χωρίς περιστροφές. «Και τα πράγματα θα γίνουν μόνο χειρότερα».
Εάν η συμφωνία ισχύσει, το Ιράν φαίνεται να εξασφαλίζει το πιο ισχυρό αποτέλεσμα: Το τέλος του πολέμου, τη σταδιακή άρση των κυρώσεων, την επανέναρξη των εξαγωγών πετρελαίου και την προοπτική τεράστιων κονδυλίων για την ανοικοδόμηση — παράλληλα με την σιωπηρή αποδοχή του πολιτικού του συστήματος.
Η Ουάσιγκτον, αντίθετα, δεν επιτυγχάνει τους στόχους που μοιραζόταν με το Ισραήλ: Την ανατροπή του κληρικού κατεστημένου, την κατάργηση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και τον περιορισμό της περιφερειακής επιρροής του. Αντί να αναδιαμορφώσει τη θέση του Ιράν, η συμφωνία την αποκαθιστά.
Το Ιράν κερδίζει το πλεονέκτημα στο Λίβανο
Για τον Λίβανο, η συμφωνία μετατοπίζει την ισορροπία προς το Ιράν, ενισχύοντας τον ρόλο της Χεζμπολάχ που υποστηρίζεται από την Τεχεράνη και εντάσσοντας τη χώρα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ενώ παράλληλα παραγκωνίζει τις συνομιλίες μεταξύ Βηρυτού και Ισραήλ.
Δεσμεύει τον Λίβανο στην εκεχειρία των 60 ημερών, υποχρεώνοντας όλες τις πλευρές να σταματήσουν τις επιχειρήσεις σε όλα τα μέτωπα.
Η ανησυχία είναι πιο έντονη στον Κόλπο, όπου οι ιρανικές επιθέσεις έχουν κλονίσει την εμπιστοσύνη στις μακροχρόνιες συμφωνίες ασφαλείας. Τα κράτη του Κόλπου έχουν αναδειχθεί ως οι κύριοι ηττημένοι του πολέμου – θεατές αποφάσεων που αναδιαμόρφωσαν το τοπίο της ασφάλειάς τους και τώρα καλούνται να απορροφήσουν τις συνέπειες.
Πηγές από τον Κόλπο αναφέρουν ότι η συμφωνία ήδη αναδιαμορφώνει τη στρατηγική σκέψη: Υπονομεύει την εμπιστοσύνη στην προστασία των ΗΠΑ, εδραιώνει το Ιράν ως μόνιμη περιφερειακή δύναμη και επιταχύνει τη στροφή προς τη συνεννόηση αντί της αντιπαράθεσης.
Ο ειδικός για το Ιράν Άλεξ Βατάνκα, ωστόσο, αντικρούει αυτή την ανησυχία. Αντί για συνθηκολόγηση, θεωρεί τη συμφωνία ως το λιγότερο κακό αποτέλεσμα μετά από χρόνια αποτυχημένων πιέσεων.
«Προσπάθησαν να υποτάξουν το Ιράν στρατιωτικά. Δεν τα κατάφεραν. Η εναλλακτική λύση θα ήταν καταστροφική — ένας ευρύτερος πόλεμος θα μπορούσε να έχει καταστρέψει τον Κόλπο για δεκαετίες», δήλωσε ο Βατάνκα, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής της Ουάσινγκτον.
Η πραγματική δοκιμασία βρίσκεται μπροστά μας — στην εφαρμογή της συμφωνίας, στις ανεπίλυτες πυρηνικές διαπραγματεύσεις και στις περιφερειακές αντιδράσεις που θα προκαλέσει, είπε: «Είναι σημαντικό, αλλά δεν είναι το τέλος. Είναι απλώς η αρχή».
Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν επίσης, το Ισραήλ ως τον κύριο παράγοντα αβεβαιότητας. Αν και είναι απίθανο να εκτροχιάσει μια διαδικασία που έχει αναλάβει ο Τραμπ, προειδοποιούν ότι ο κίνδυνος παραμένει, ιδίως στο Λίβανο.
«Το Ισραήλ έχει απομονωθεί, μετά από αυτόν τον πόλεμο, τόσο στην περιοχή όσο και στον κόσμο», δήλωσε ένας Ιρανός αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί.
«Το Ιράν πέτυχε αυτό που ήθελε… Δεν εγκαταλείψαμε τους φίλους μας, όπως τη Χεζμπολάχ, αντιθέτως, ήμασταν ακόμη και έτοιμοι να φτάσουμε στο σημείο να αποχωρήσουμε από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να επιστρέψουμε στον πόλεμο για χάρη τους», πρόσθεσε ένας άλλος.
Πηγή: Reuters
Πηγή: www.newsit.gr